Shí éí Carolina Arangi yinishyé. Naakai dine’é nishłí áádóó Naakai Dine’é ba shishchíín. Kinłání Dibé Nitsá Hahoodzoígíídi nihighan át’é, ‘ákondi Naakai Bikéyah dę́ę́ naashá. Kolámbiya Bikéyah wolyéego dę́ę́ naashá. Shiché’é dóó shahastiin bich’į’ kééhat’į́. Naakai bizaad ba’ólta’í nishłį́ ńt’éé, k’ad diné bizaad ólta’í nishłį́. Haʼátʼíísh biniinaa diné bikéyah shighan at’égo kwé’é hodeeshnih.
Kolámbiyadi ólta bidziilígíí ólta’í nishłį́ yéedą́ą́, naakai bahane’ bee bíhooł’ą́ą́’. “Literatura indígena” wolyégo ólta’í bíhooł’ą́ą́’. Łá’í bitsįʼ yishtłizhii éí Naakai bikéyahdi kéédahat’į́. Shíkéyah bináagóó Nasa Yuwe dóó Misak wólyéego ’adahoot’é. Shí éí Nasa Yuwe k’ehjí yáshti niizį́į́’, ’áko ba’ólta’í ’ání, ayóo nantł’ah at’é, adóó, ha’át’íísh biniinaa nasa yuwe bizaad bíhooł’aah nínízin? Nasa Yuwe diné éí naakai k’ehjí yadałti, ní.
Naakidi mííl yázhí dóó bi’aan táá yéedą́ą́, Tónteel Biihílį́ Hahoodzodi bee ńséyá. Bidziil óltaígí éí béeso ła’ shaa deiní’nil. Bilagánaa bizaad bíhoołʼą́ą́ʼ shił yá’át’ééh ń’téé!!! Binaʼadaałtzózí dinéígíí ólta’í bich’į́’ da’íilta’. Bina’adaałtzózí bizaad dóó diné bizaad nahalin.
Naakidi mííl yázhí dóó bi’aan nahast’éí yéedą́ą́ Kéyah Ashdládiingo Hahoodzoígíídi shahastiin bich’į’ bee níyá. Bidziil óltaígíí béeso ła’ shaa deiní’nil. Łóoda Hahoodzodi saad naalkaah bee bíhoołʼą́ą́ʼ dóó shahastiin naakai bahane’ yee yíhooł’áá. Bee hastą́ nááhai Łóoda Hahoodzodi neiit’áásh ńt’éé.
Áádóó Kéyah Ashdládiin Hahoodzoígíídi Binaagóó nihinaanish haneetą́ą́’. Naakidi mííl yázhí dóó bi’aan ashdlá’áadadi Bįįhtó Hahoodzodę́ę́ ba’ólta’í binaanish biniyé bee níyá. Áádóó bik’iji’ shahastiin éí niłch’í bii’ e’el’į́di naanish dah ’aztání yinééł’į́į́’. Dah ’aztání: Dibé Nitsá Hahoodzodi naanish ’át’éé doolééł, ní. Shahastiin éí naanish nizinígíí béézh naaltsoos bee ’ida’al’iní ayííłʼaʼ.
Áádóó naanish bee holǫ́ ńt’éé. Naaki mííl yázhí dóó bi’an hastą́’áada Kinłánídi niit’áázh. Hashtą́ nídeezid bikéédóó Kinłánídi shiché’é yizhchííʼ. Shiché’é naaki binááhaidóó bik’ijį́, shí éí bidziil óltaígíí shį́į́ nashishnish.
Diné daólta’í bee bína’netą́ą́’, áádóó T’áá Diné Bizaad bíhoosh’aah niizį́į́’. Diné ólta’ígíí ’alą́ąji’ sizíinii bich’į́’ yááłtigo nantłʼah dishnid, naakidi bee yídííłtah, ní. T’áá Diné bizaad bee bíhooł’ą́ą́’ yéedą́ą́, shinaanish ninit’i’. Díí naanish shił hozhǫ́ ńt’éé, áádóó shił éí yinííł ńt’éé.
Doo naanish ádin shee holǫ́ da yéedą́ą́, shádiʼáahjigo Tótadi T’áá Diné Bizaad yínida’niłtin shił bééhozin ńt’éé. Áádóó T’áá Diné Bizaad yíneeshtah nahat’á ’áshláá. Dííjį́ tʼáá ákwii jı̨́ Totagóó tʼááłaʼí ahééʼílkid shichídí shił yilwoł. Chikéí nishlį́ yéedąą díí nitsahákees ńt’éé, ádóó k’ad iiná.